Lógica/Cálculo Proposicional Clássico/Axiomática
Origem: Wikilivros, livros abertos por um mundo aberto.
Índice |
[editar] Introdução
Uma outra forma de lidar sintáticamente com o CPC é axiomáticamente. Como você deve saber, axiomas são proposições tomadas como verdadeiras a partir das quais os teoremas são derivados.
Funciona assim:
Seja
o conjunto dos axiomas e todas suas instâncias, se
, então
. Ou seja, se
é dedutível dos axiomas, então
é teorema.
E seja
um conjunto qualquer de fórmulas, se
então
. Ou seja, se
é dedutível de um conjunto
de fórmulas juntamente com os axiomas, então um raciocínio que tenha
como premissas e
como conclusão é válido.
A escolha adequada de axiomas e da regra de inferência primitiva confere ao sistema tanto a correção quanto a completude.
[editar] Axiomática de Frege
Gottlob Frege usava apenas a implicação e a negação como operadores primitivos, definindo as demais operações por meio destes, mas sem criar símbolos para expressá-las. Sua axiomática do CPC tem seis axiomas e uma regra de inferência.
Por questões de economia, demonstraremos algumas regras de inferência derivadas e as aplicaremos.
Nas tabelas onde as deduções são expressas, "wff" significa "well formed formula", ou seja, "fórmula bem formada".
- Axiomas
THEN-1: 
THEN-2: 
THEN-3: 
FRG-1: 
FRG-2: 
FRG-3: 
- Regra de Inferência
MP: 
Regra THEN-1*: 
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
premissa |
| 2. | ![]() |
THEN-1 |
| 3. | ![]() |
MP 1,2. |
Regra THEN-2*: 
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
premissa |
| 2. | ![]() |
THEN-2 |
| 3. | ![]() |
MP 1,2. |
Regra THEN-3*: 
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
premissa |
| 2. | ![]() |
THEN-3 |
| 3. | ![]() |
MP 1,2. |
Regra FRG-1*: 
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
FRG-1 |
| 2. | ![]() |
premissa |
| 3. | ![]() |
MP 2,1. |
Regra TH1*: 
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
premissa |
| 2. | ![]() |
THEN-1 |
| 3. | ![]() |
MP 1,2 |
| 4. | ![]() |
THEN-2 |
| 5. | ![]() |
MP 3,4 |
| 6. | ![]() |
premissa |
| 7. | ![]() |
MP 6,5. |
Teorema TH1: 
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
THEN-1 |
| 2. | ![]() |
THEN-2 |
| 3. | ![]() |
TH1* 1,2 |
| 4. | ![]() |
THEN-3 |
| 5. | ![]() |
MP 3,4. |
Teorema TH2: 
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
THEN-1 |
| 2. | ![]() |
FRG-1 |
| 3. | ![]() |
TH1* 1,2. |
Teorema TH3: 
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
TH 2 |
| 2. | ![]() |
THEN-3 |
| 3. | ![]() |
MP 1,2. |
Teorema TH4: 
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
TH3 |
| 2. | ![]() |
FRG-1 |
| 3. | ![]() |
MP 1,2 |
| 4. | ![]() |
FRG-2 |
| 5. | ![]() |
TH1* 3,4. |
Teorema TH5: 
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
FRG-1 |
| 2. | ![]() |
THEN-3 |
| 3. | ![]() |
MP 1,2 |
| 4. | ![]() |
FRG-3, with A := B |
| 5. | ![]() |
TH1* 4,3 |
| 6. | ![]() |
FRG-1 |
| 7. | ![]() |
MP 5,6. |
Teorema TH6: 
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
TH4, with A := B, B := A |
| 2. | ![]() |
TH5, with A := B, B := A |
| 3. | ![]() |
FRG-1 |
| 4. | ![]() |
MP 2,3 |
| 5. | ![]() |
TH1* 4,1. |
Teorema TH7: 
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
FRG-3 |
| 2. | ![]() |
FRG-2 |
| 3. | ![]() |
TH1* 1,2. |
Teorema TH8: 
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
TH7, com A := ![]() |
| 2. | ![]() |
THEN-3 |
| 3. | ![]() |
MP 1,2. |
Teorema TH9: 
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
THEN-1, com A := B, B := . |
Teorema TH10: 
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
TH7 |
| 2. | ![]() |
THEN-3 |
| 3. | ![]() |
MP 1,2 |
| 4. | ![]() |
TH5 |
| 5. | ![]() |
TH1* 3,4. |
Teorema TH11: 
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
TH10 |
| 2. | ![]() |
THEN-2 |
| 3. | ![]() |
MP 1,2 |
| 4. | ![]() |
TH5 |
| 5. | ![]() |
TH1* 3,4. |
Teorema TH12: 
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
THEN-1 |
| 2. | ![]() |
TH1 |
| 3. | ![]() |
MP 1,2 |
| 4. | ![]() |
THEN-1 |
| 5. | ![]() |
TH1* 3,4. |
Teorema TH13: 
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
THEN-2 |
| 2. | ![]() |
THEN-3* 1 |
| 3. | ![]() |
TH7 |
| 4. | ![]() |
MP 3,2. |
Regra TH14*: 
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
premissa |
| 2. | ![]() |
THEN-1 |
| 3. | ![]() |
MP 1,2 |
| 4. | ![]() |
THEN-2 |
| 5. | ![]() |
MP 3,4 |
| 6. | ![]() |
THEN-1 |
| 7. | ![]() |
MP 5,6 |
| 8. | ![]() |
THEN-2* 7 |
| 9. | ![]() |
premissa |
| 10. | ![]() |
MP 9,8. |
Teorema TH15: 
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
THEN-2 |
| 2. | ![]() |
TH12 |
| 3. | ![]() |
TH14* 1,2 |
| 4. | ![]() |
THEN-3* 3 |
| 5. | ![]() |
THEN-1 |
| 6. | ![]() |
TH1* 5,4 |
| 7. | ![]() |
THEN-3* 6 |
| 8. | ![]() |
TH13 |
| 9. | ![]() |
TH1* 7,8. |
Teorema TH16: 
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
FRG-1 |
| 2. | ![]() |
THEN-3* 1 |
| 3. | ![]() |
FRG-3 |
| 4. | ![]() |
TH1* 3,2 |
| 5. | ![]() |
THEN-3* 4 |
| 6. | ![]() |
FRG-2 |
| 7. | ![]() |
THEN-1 |
| 8. | ![]() |
MP 6,7 |
| 9. | ![]() |
THEN-2 |
| 10. | ![]() |
MP 8,9 |
| 11. | ![]() |
TH1* 5,10. |
Teorema TH17: 
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
TH16, com B := \neg B |
| 2. | ![]() |
FRG-3 |
| 3. | ![]() |
THEN-1 |
| 4. | ![]() |
MP 2,3 |
| 5. | ![]() |
THEN-2 |
| 6. | ![]() |
MP 4,5 |
| 7. | ![]() |
TH1* 6,1. |
Teorema TH18: 
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
THEN-1 |
| 2. | ![]() |
TH16 |
| 3. | ![]() |
TH1* 2,1 |
| 4. | ![]() |
TH15 |
| 5. | ![]() |
MP 3,4 |
| 6. | ![]() |
TH17 |
| 7. | ![]() |
TH1* 5,6 |
| 8. | ![]() |
THEN-2 |
| 9. | ![]() |
MP 7,8 |
| 10. | ![]() |
FRG-1 |
| 11. | ![]() |
TH1* 10,9 |
| 12. | ![]() |
TH17 |
| 13. | ![]() |
TH1* 11,12. |
Teorema TH19: 
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
TH10 |
| 2. | ![]() |
FRG-3 |
| 3. | ![]() |
THEN-1 |
| 4. | ![]() |
MP 2,3 |
| 5. | ![]() |
THEN-2 |
| 6. | ![]() |
MP 4,5 |
| 7. | ![]() |
FRG-1* 6 |
| 8. | ![]() |
TH14* 1,7 |
| 9. | ![]() |
TH18 |
| 10. | ![]() |
FRG-1* 9 |
| 11. | ![]() |
TH14* 8,10 |
| 12. | ![]() |
THEN-1* 11 |
| 13. | ![]() |
THEN-2* 12 |
| 14. | ![]() |
THEN-2 |
| 15. | ![]() |
TH1* 13,14 |
| 16. | ![]() |
FRG-1 |
| 17. | ![]() |
TH1* 16,15 |
| 18. | ![]() |
TH16 |
| 19. | ![]() |
TH14* 17,18 |
| 20. | ![]() |
FRG-1 |
| 21. | ![]() |
TH1 |
| 22. | ![]() |
MP 20,21 |
| 23. | ![]() |
TH1* 19,22. |
Teorema TH20: 
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
TH11 |
| 2. | ![]() |
TH7 |
| 3. | ![]() |
MP 2,1. |
Teorema TH21: 
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
TH2, com B := ~B |
| 2. | ![]() |
FRG-2 |
| 3. | ![]() |
TH14* 1,2. |
[editar] Prova de que o terceiro axioma é dedutível dos dois primeiros
O lógico e filósofo polonês Jan Łukasiewicz, famoso por seus estudos em lógicas não-clássicas, provou que o THEN-3 é dedutível do THEN-1 e do THEN-2.
-
- THEN-1:

- THEN-1:
-
- THEN-2:

- THEN-2:
-
- Tese 1:

- Tese 1:
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
THEN-1* |
| 2. | ![]() |
THEN-2 |
| 3. | ![]() |
MP 1,2. |
* 
* 
-
- Tese 2:

- Tese 2:
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
THEN-2* |
| 2. | ![]() |
Prop. 1 |
| 3. | ![]() |
MP 1,2. |
*
*
*
-
- Tese 3:

- Tese 3:
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
Prop.2 |
| 2. | ![]() |
THEN-1* |
| 3. | ![]() |
MP 1,2. |
* 
* 
-
- Tese 4:

- Tese 4:
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
THEN-2* |
| 2. | ![]() |
Prop.3 |
| 3. | ![]() |
MP 1,2. |
* 
* 
* 
-
- Tese 5:

- Tese 5:
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
THEN-1* |
| 2. | ![]() |
THEN-1 |
| 3. | ![]() |
MP 1,2. |
* 
* 
-
- Tese 6:

- Tese 6:
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
Prop.4* |
| 2. | ![]() |
Prop.5** |
| 3. | ![]() |
MP 1,2. |
* 
* 
** 
** 
** 
-
- Tese 7:

- Tese 7:
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
Prop.3* |
| 2. | ![]() |
Prop.6 |
| 3. | ![]() |
MP 1,2. |
* 
* 
* 
-
- THEN-3:

- THEN-3:
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
Prop.7* |
| 2. | ![]() |
THEN-2 |
| 3. | ![]() |
MP 1,2. |
* 
* 

[editar] Axiomática de 5 operadores
- THEN-1:

- THEN-2:

- AND-1:

- AND-2:

- AND-3:

- OR-1:

- OR-2:

- OR-3:

- NOT-1:

- NOT-2:

- NOT-3:

- IFF-1:

- IFF-2:

- IFF-3:

[editar] Alguns Teoremas
| # | wff | razão |
|---|---|---|
| 1. | ![]() |
THEN-1* |
| 2. | ![]() |
THEN-1** |
| 3. | ![]() |
THEN-2***. |
| 4. | ![]() |
2,3 MP. |
| 5. | ![]() |
1,4 MP. |
*
, 
**
, 
***
,
, 
|
Esta página é um esboço de matemática. Ampliando-a você ajudará a melhorar o Wikilivros. |





















































































































